Previous press release

Waterketen midden in ingrijpende transitie

Samenwerking beslissend voor toekomst Nederlandse waterketen
Utrecht, 11 maart 2013
De Nederlandse waterketen is volop bezig met ingrijpende ontwikkelingen. Technologie maakt de sector veelzijdiger, efficiënter en duurzamer. De beschikbaarheid van financiële middelen zal de organisatie en infrastructuur van de waterketen echter in sterke mate bepalen. Ook moeten ketenpartners rekening houden met nieuwe toetreders die zich focussen op winstmaximalisatie. Deze ontwikkelingen vragen om een heldere toekomstvisie en meer samenwerking tussen ketenpartners. Dit is de belangrijkste conclusie uit het onderzoek ‘Scenarioplanning Waterketen 2023’ waarin Atos en Witteveen+Bos - toonaangevend ingenieursbureau in de watersector - de belangrijkste trends in het komende decennium in kaart hebben gebracht.

De Nederlandse waterketen - drinkwaterbedrijven, waterschappen, provincies en gemeenten - was in de afgelopen decennia onderhevig aan sterke veranderingen. Door fusies van waterschappen en drinkwaterbedrijven en schaalvergroting bij de gemeenten nam het aantal ketenpartners sterk af en deden grote organisaties hun intrede. Naast deze consolidatie stond de integratie van taken op de agenda. In 2011 ondertekenden organisaties in de waterketen het Bestuursakkoord Water met als doel samenwerking te stimuleren en schaalvoordelen te realiseren. Het kabinet-Rutte II heeft eveneens de aanzet gegeven voor een verdere opschaling van waterschappen en gemeenten.

Lijdzaam afwachten is geen optie
“Allerlei interne en externe krachten creëren een grote dynamiek in de waterketen. Burgers stellen nieuwe eisen, wettelijke normen veranderen en technologische ontwikkelingen waaien over uit andere sectoren. Tegelijkertijd is de economische situatie onzeker en kampt de sector door vergrijzing met een gebrek aan personeel. Voor waterketenorganisaties hebben deze ontwikkelingen implicaties, zowel op het gebied van infrastructuur en IT als voor samenwerking tussen ketenpartners”, vertelt Natasja ’t Hart, business developement manager water van Atos. “Het tempo van deze veranderingen is hoog, de uiteindelijke richting onzeker. De partners in de waterketen staan aan de vooravond van belangrijke keuzes. In deze scenarioplanning maken we duidelijk dat niets doen en lijdzaam afwachten geen optie is. Het is aan de organisaties zelf een strategie te ontwikkelen om zich maximaal voor te bereiden op de toekomst. Het is duidelijk dat het monitoren van de betrokkenheid van de klant en de invloed van de overheid hierbij van groot belang is.”

Samen kansen pakken
“De scenarioplanning 2023 geeft de organisaties in de waterketen een kapstok om de eigen ambities voor de komende decennia in eigen hand te hebben en sturend te zijn voor de eigen sector. Met de signaalindicatoren, de zogenaamde ‘early warning indicators’, die in de scenarioplanning zijn gedefinieerd, kan in een vroeg stadium de richting bepaald worden waarop de waterketensector afstevent. Door dit tijdig te weten, kunnen proactief maatregelen genomen worden zodat we klaar zijn voor de toekomst”, licht Arjen van Nieuwenhuijzen, coördinator Water Technology van Witteveen+Bos toe. “Zoals de afvalwaterketensector momenteel heel zelfstandig en uit eigen ambitie gedreven de initiatieven van Energie- en grondstoffenfabrieken oppakt is een goed voorbeeld hoe te anticiperen op toekomstbeelden. Kansen pakken waar het kan is het devies: door technologische ontwikkelingen, ICT, organisatorische uitdagingen maar ook door schaarste in middelen kan de sector nog veel slagen maken. Daarbij staat voorop dat het werken in de sector leuk en uitdagend moet zijn om ook aan voldoende en gekwalificeerd personeel te komen. Deze scenarioplanning is door Atos en Witteveen+Bos onafhankelijk uitgevoerd. Daarbij is de bijdrage van de betrokken waterschappen, gemeenten, drinkwaterbedrijven, belangenorganisaties en kennisinstituten essentieel geweest Onze dank aan alle betrokken is dan ook groot.”

In het onderzoek staat in vier mogelijke werelden (toekomstscenario’s) beschreven hoe de Nederlandse waterketen er in 2023 voor kan staan. Elke wereld kent een andere rol van waterketenpartners, overheid, consument en andere relevante spelers.

Wereld I: effectieve waterketen
In dit scenario hebben de waterketenorganisaties voldoende financiële ruimte. Alle partijen concentreren zich op hun kerntaken en zetten zich in om de dienstverlening te optimaliseren. Dit doen ze vooral door bedrijfsprocessen effectiever te maken. Een mogelijke valkuil is dat waterketenorganisaties zich zo focussen op primaire processen dat ze de klant uit het oog verliezen. Bovendien is tijdens de crisisjaren tot 2023 weinig geïnvesteerd in infrastructuur en hebben organisaties zich vooral gericht op een goede exploitatie. De drinkwaterinfrastructuur, het rioleringsstelsel en de IT-architectuur zijn sterk verouderd en meer professionalisering is noodzakelijk. De samenwerking in de waterketen komt echter slecht op gang en organisaties zijn naar binnen gekeerd.

Wereld II: open markt
In deze wereld heeft de overheid zich uit de waterketen teruggetrokken en staat de deur voor privatisering open. Grote marktpartijen nemen veel diensten over en buitenlandse spelers grijpen hun kans. Terwijl het drinkwaternet en het rioolstelsel nog in handen zijn van de overheid worden beheer en onderhoud uitgevoerd door marktpartijen. Burgers willen alleen voor noodzakelijke diensten betalen. De prijs is leidend en waterketenorganisaties focussen zich vooral op efficiency en winstmaximalisatie; waarbij net aan de basiseisen van een gezonde en veilige waterketen wordt voldaan. De investeringen staan op een laag pitje, wat ten koste gaat van duurzaamheid, kwaliteit, veiligheid en milieu.

Wereld III: nieuwe markt
In dit scenario beperkt de rol van de overheid zich tot regie op afstand en raakt de waterketen sterk verweven met andere sectoren. Naast het beheer van de bestaande infrastructuur is er aandacht voor nieuwe oplossingen. Duurzaamheid, innovatie en vernieuwing zijn hierbij kernwoorden. Huishoudens krijgen een steeds belangrijker rol in de waterketen. Burgers betalen uitsluitend voor afgenomen producten en er is ruimte voor decentrale en individuele oplossingen. De nieuwe waterketen staat dichtbij klanten. Dit resulteert in nieuwe verdienmodellen en de inzet van intelligente IT en diverse social media toepassingen. Nieuwe organisaties onderscheiden zich door gedifferentieerde dienstverlening en duurzame producten. Er is sprake van integratie in de waterketen met thermische energie, zonne-energie en windenergie. Uit de energiesector wordt smart metering overgenomen, ontwikkelingen uit de agrofood-sector maken decentrale verwerking van afvalwater en slib mogelijk en vanuit de telecom komen nieuwe mogelijkheden om waterstromen op afstand te monitoren.

Wereld IV: innovatieve multi-utility bedrijven
In wereld IV leidt de economische voorspoed tot druk op het milieu, maar ook tot duurzame kansen. Gedreven door maatschappelijke krachten richten steeds meer partijen zich op duurzaam ondernemen en door de schaarste aan grondstoffen groeit het aandeel van duurzame energie en hergebruik van materialen. Veel organisaties volgen een ‘product leadership’-strategie waarbij innovatiekracht centraal staat. Zo is het concept van de ‘grondstoffenfabriek’ realiteit. Het afvalwaterketenbedrijf is zelfvoorzienend, het is rendabel om fosfaat en bioplastics uit rioolwater terug te winnen en de drinkwatersector haalt zijn energie uit eigen productieprocessen, aangevuld met zonne- en windenergie. Met als resultaat dat de waterketen steeds meer energie gaat produceren. Waterketenorganisaties transformeren zich tot multi-utility organisaties of gebundelde organisaties in de waterketen. Zij behouden hun publieke vorm, maar hebben een veel grotere invloed en profiteren van schaalvoordelen. Ze zijn ook betrokken bij pilots voor het opzetten van zelfvoorzienende regio’s met een sterke onderlinge interactie. Hierbij staat het hergebruik van water met decentrale behandelingsmethodes centraal.

Next press release

Contact

Atos Nederland
trans-1-px
Onze website maakt gebruik van cookies. Als u op deze website blijft navigeren, stemt u ermee in dat we cookies gebruiken om te begrijpen hoe onze webpagina’s worden
bekeken en het functioneren van onze website te verbeteren. Als u hiervoor geen toestemming wilt geven, kunt u de cookies uitzetten in uw browser, zoals in onze
Privacy Statement wordt toegelicht.
Akkoord Meer informatie